Mức casting nên đi từ vai trò của con người trong khung hình: không cần người, cần bàn tay, cần người mẫu lifestyle, hay cần gương mặt đại diện. Càng lên cao, chi phí và ràng buộc pháp lý càng tăng, nên chỉ trả cho mức thật sự phục vụ thông điệp. Ở mọi mức có người nhận diện được, hợp đồng quyền hình ảnh là bắt buộc.
Đối sánh nhanh
Nên chọn hướng này khi
cần thao tác dùng sản phẩm bàn tay ẩn danh
cần bối cảnh dùng thật đúng chân dung khách
chiến dịch lớn cần gương mặt đại diện
Chưa cần khi
ảnh sản phẩm flat lay macro kết cấu
thuê gương mặt đắt cho nhu cầu chỉ cần bàn tay
Nhìn nhanh
Ngành hay dùng
thời trangmỹ phẩmF&B
Mức casting không nên bắt đầu từ ngân sách hay thói quen sản xuất. Nó nên bắt đầu từ một câu hỏi: trong khung hình này, con người đóng vai trò gì? Khi Anh Chị trả lời được câu đó, mức casting tự nhiên sẽ rõ ra.
Bốn mức casting và vai trò tương ứng
Sinh Vũ chia casting thành bốn mức theo độ hiện diện của con người trong thông điệp hình ảnh.
Không cần người: ảnh sản phẩm đơn, flat lay (bố cục phẳng), macro kết cấu chất liệu. Con người không cần thiết và sự vắng mặt đó giữ sự tập trung vào sản phẩm.
Bàn tay hoặc dáng ẩn danh: cần thao tác dùng sản phẩm nhưng gương mặt không phải điểm đến. Một bàn tay pha cà phê, một dáng ngồi cầm sách. Mức này đủ để tạo cảm giác con người mà không cần model casting đầy đủ.
Người mẫu lifestyle (phong cách sống): cần bối cảnh dùng thật, đúng chân dung khách hàng mục tiêu. Người mẫu không phải ngôi sao nhưng phải trông đúng như người Anh Chị muốn bán hàng cho họ.
Gương mặt đại diện hoặc người nổi tiếng: chiến dịch lớn, cần sức hút và độ tin cậy từ chính nhân vật. Chi phí và ràng buộc hợp đồng ở mức này tăng đáng kể.
Yếu tố cần cân nhắc trước khi quyết định
Con người có phải yếu tố kể chuyện không? Nếu thông điệp là về chất liệu, mùi hương, hay hình dáng sản phẩm, con người có thể làm loãng chủ thể chính.
Mức nhận diện gương mặt: ẩn danh, bàn tay, cận mặt, hay gương mặt đại diện. Mỗi bậc mang ràng buộc pháp lý riêng.
Sự phù hợp với chân dung khách hàng mục tiêu: người mẫu trông đúng như tệp khách Anh Chị muốn tiếp cận chưa? Ảnh đẹp với người mẫu lệch tệp vẫn là ảnh không thuyết phục được đúng người.
Thời hạn và kênh dùng hình: quyền dùng hình người mẫu cần ghi rõ trong hợp đồng: dùng ở đâu, trong bao lâu, cho mục đích gì.
Không cần người mẫu phù hợp khi sản phẩm tự kể được câu chuyện, hình thức sản phẩm là điểm bán chính, hoặc ngân sách sản xuất cần tập trung vào ánh sáng và styling. Cần người mẫu phù hợp khi thông điệp là về cách dùng, cảm giác sở hữu, hoặc sự đồng nhất giữa khách hàng và hình ảnh thương hiệu.
Lỗi thường gặp
Quên ký model release (hợp đồng quyền hình ảnh): đây là lỗi đắt giá nhất. Khi người trong ảnh nhận diện được và ảnh dùng cho mục đích thương mại, phải có model release ký, bất kể chụp ở đâu hay ai là chủ thể. Thiếu giấy này, Anh Chị không thể dùng ảnh cho quảng cáo về sau.
Chọn người mẫu lệch chân dung khách: ảnh kỹ thuật tốt nhưng người mẫu không trông như khách hàng thật sự, thông điệp mất đi sự thuyết phục với đúng tệp.
Thuê gương mặt đắt cho nhu cầu chỉ cần bàn tay: chi phí và phức tạp hợp đồng ở mức gương mặt đại diện không phù hợp nếu vai trò thật sự chỉ là thao tác sản phẩm trong khung hình.
Chọn mức casting theo vai trò của con người trong thông điệp, không mặc định cứ có người mẫu là ảnh mạnh hơn.
Sinh Vũ R1
Góc nhìn của Sinh Vũ
Sinh Vũ casting người mẫu ở tiền kỳ theo đúng vai trò trong shot list (danh sách cảnh quay đã lên kế hoạch). Trước khi vào trường quay, Sinh Vũ xác định rõ từng khung cần bàn tay, cần dáng, hay cần gương mặt, để tránh thuê thừa hoặc thiếu. Sau sản xuất, Sinh Vũ bàn giao kèm model release và location release (quyền dùng địa điểm), ghi rõ phạm vi và thời hạn sử dụng. Đây không phải thủ tục hành chính, đây là ranh giới Sinh Vũ nêu rõ để Anh Chị không vướng pháp lý khi triển khai hình ảnh về sau.
Quyền tác giả của người mẫu và địa điểm tuân theo hợp đồng riêng với từng bên. Sinh Vũ sẽ nêu rõ điều này trong briefing để Anh Chị hiểu mình đang mua quyền gì, dùng được ở đâu, trong thời hạn nào.
Công cụ mang về
Checklist quyết định
Chủ đề: Cần casting người mẫu ở mức nào cho phù hợp?. Cẩm nang Sinh Vũ, sinhvu.com
0 trên 7 mục
Bấm chọn từng mục Anh / Chị thấy đúng, rồi bấm in hoặc lưu thành PDF để mang theo.
Dấu hiệu cho thấy Anh / Chị nên làm
Câu hỏi cần trả lời trước khi quyết định
Ghi chú
Nếu Anh / Chị đánh dấu phần lớn ở nhóm dấu hiệu trên, đây là lúc nên trao đổi kỹ hơn. Sinh Vũ có thể cùng Anh / Chị soi lại và đề xuất hướng đi.
Nguồn tham khảo
ASMP (American Society of Media Photographers), Releases for Professionals. Sinh Vũ R1, định nghĩa dịch vụ nội bộ.
Câu hỏi thường gặp
Chụp người mẫu cầm sản phẩm thì có cần ký hợp đồng không?
Có. Khi người trong ảnh nhận diện được, dù chỉ thấy bàn tay hay một phần cơ thể, và ảnh dùng cho mục đích thương mại, model release là bắt buộc. Thiếu giấy này, Anh Chị không thể dùng ảnh cho quảng cáo về sau mà không có rủi ro pháp lý.
Người mẫu lifestyle và người mẫu thương mại khác nhau thế nào?
Người mẫu lifestyle thường đóng vai một chân dung khách hàng cụ thể trong bối cảnh dùng thật, ảnh có cảm giác tự nhiên hơn. Người mẫu thương mại được thuê cho hình thức kỹ thuật cao hơn, gương mặt nhận diện mạnh, thường xuất hiện trong chiến dịch lớn và đi kèm chi phí cùng ràng buộc hợp đồng phức tạp hơn.
Có khi nào tốt hơn khi không dùng người mẫu?
Có. Với ảnh sản phẩm thuần, flat lay, hay macro kết cấu chất liệu, không cần người mẫu và ảnh thường sạch hơn, tập trung hơn vào sản phẩm. Thêm người vào chỉ đúng khi con người là một phần của thông điệp.