Ảnh lạc tông vì thiếu nguyên tắc hình ảnh
Mỗi đợt chụp trôi một hướng không phải lỗi của thợ, mà là dấu hiệu thương hiệu chưa có cẩm nang hình ảnh.
Ảnh lạc tông gần như luôn do ánh sáng, bảng màu, cách tạo dáng và mức chỉnh sửa không được viết thành chuẩn chung và gắn với bộ nhận diện. Cách chữa căn bản là chốt nguyên tắc hình ảnh ngay khi làm nhận diện, sau đó cân màu thống nhất cả bộ về một chuẩn. Nhiếp ảnh là một thành phần của hệ nhận diện, không phải việc tách rời.
- ngay khi làm nhận diện chốt nguyên tắc hình ảnh
- khi nhiều đội cùng sản xuất ảnh
- khi kho ảnh đã lệch cần cân màu lại
- coi nhiếp ảnh là việc tách rời khỏi nhận diện
- không có cẩm nang hình ảnh mỗi thợ chụp một kiểu
Nếu nhìn vào trang mạng xã hội hay website của thương hiệu mà thấy mỗi ảnh một màu trời, đó không phải do thợ chụp kém. Đó là dấu hiệu thương hiệu chưa có một bộ nguyên tắc hình ảnh được viết ra và chia sẻ cho những người sản xuất ảnh. Không có chuẩn chung thì dù ai chụp cũng sẽ trôi mỗi người một hướng.
Nhiếp ảnh là thành phần nhận diện, không phải việc riêng
Nhiều thương hiệu đầu tư kỹ vào logo, màu sắc và font chữ, nhưng đến khi chụp ảnh lại để mỗi đội tự quyết định ánh sáng, tone màu và cách dàn dựng. Kết quả là bộ nhận diện trông đẹp trên giấy nhưng vỡ ra ngay khi đưa lên ảnh thực tế.
Theo quan điểm của Shopify và ASU Brand Guide, nhiếp ảnh cần được quy định trong hệ nhận diện ở bốn mặt: ánh sáng (nguồn sáng, hướng sáng, độ mềm cứng), bảng màu (tone ấm hay lạnh, bão hoà hay trung tính), bố cục và khoảng trắng, và mức chỉnh sửa hậu kỳ (retouch). Bốn mặt này phải được viết thành cẩm nang và bàn giao cho mọi người có tay tham gia sản xuất ảnh cho thương hiệu.
Ba lớp giữ nhất quán qua nhiều đợt chụp
Từ kinh nghiệm thực hành, Sinh Vũ giữ tông ảnh thống nhất bằng ba lớp nối tiếp nhau:
- Tiền kỳ: concept bám định vị. Trước khi lên set, mọi quyết định hình ảnh (màu nền, chủ thể, đạo cụ, ánh sáng) được đối chiếu lại với định vị thương hiệu. Mỗi ảnh phải phục vụ cùng một mục tiêu, không phải trông đẹp theo sở thích riêng của ngày hôm đó.
- Hậu kỳ: cân màu thống nhất cả bộ. Không chỉnh từng ảnh một, mà cân màu theo chuẩn chung rồi áp lên toàn bộ, sau đó lưu lại bộ chuẩn màu đó để đợt chụp sau tái lập đúng.
- Bàn giao: thư viện ảnh chuẩn hoá. Cách đặt tên file và gắn thông tin (metadata) nhất quán giúp thương hiệu tìm lại, tái dùng và không trộn lẫn ảnh lạc tông vào bộ đang dùng.
Khi nào chốt chuẩn, khi nào kéo bộ cũ về tông
Hướng A: Chốt ngay khi làm nhận diện. Đây là thời điểm tốt nhất. Cẩm nang hình ảnh được xây song song với sổ quy chuẩn nhận diện, nối trực tiếp với bảng màu và cá tính thương hiệu. Các đợt chụp sau có nền để bám vào ngay từ đầu, không cần cứu.
Hướng B: Kho ảnh đã lệch, cần kéo về tông. Cần làm hai việc song song: cân màu lại kho ảnh hiện có về một chuẩn chung, và viết cẩm nang hình ảnh để không lặp lại vòng lặp này. Ảnh quá lệch nên chụp bù thay vì kéo bằng hậu kỳ, vì chỉnh quá tay thường làm giảm chất lượng file.
Lỗi hay gặp khiến ảnh cứ lạc tông
- Không có cẩm nang hình ảnh, nên mỗi thợ chụp tự diễn giải thương hiệu theo cách riêng.
- Trộn ảnh kho (stock photo) vào bộ ảnh riêng mà không kiểm tra tông màu và phong cách.
- Không lưu bộ chuẩn màu và nhật ký set ánh sáng, nên đợt chụp sau không tái lập được phong cách cũ.
- Đặt tên file lộn xộn nên không tìm lại được ảnh đúng tông, dẫn đến dùng ảnh lạc không hay biết.
Chỉ đạo nghệ thuật (art direction) gắn từng quyết định thị giác vào định vị thương hiệu, để mỗi ảnh phục vụ cùng một mục tiêu thay vì đi lệch mỗi tấm một hướng.
ASU Brand Guide, Art direction
Góc nhìn của Sinh Vũ
Câu hỏi Sinh Vũ hay hỏi khách trước khi bắt tay vào sản xuất ảnh là: "Ai đang giữ chuẩn hình ảnh cho thương hiệu?" Nếu câu trả lời là "không ai" hoặc "mỗi người một chút", thì đó là gốc rễ của tình trạng lạc tông, không phải do tay nghề của thợ chụp.
Cẩm nang hình ảnh không cần dày. Một tài liệu nêu rõ bốn điều: tone màu chuẩn, kiểu ánh sáng dùng, những gì không được xuất hiện trong ảnh, và mức chỉnh sửa cho phép, đã đủ để nhiều người sản xuất cùng giữ một tiếng nói hình ảnh. Tài liệu đó cần được cập nhật và chia sẻ, không nằm trong đầu một người.
Checklist quyết định
Chủ đề: Làm sao để ảnh không lạc tông với bộ nhận diện thương hiệu. Cẩm nang Sinh Vũ, sinhvu.com
Bấm chọn từng mục Anh / Chị thấy đúng, rồi bấm in hoặc lưu thành PDF để mang theo.
Nếu Anh / Chị đánh dấu phần lớn ở nhóm dấu hiệu trên, đây là lúc nên trao đổi kỹ hơn. Sinh Vũ có thể cùng Anh / Chị soi lại và đề xuất hướng đi.
Nguồn tham khảo
Shopify, How To Create a Photography Style Guide; ASU Brand Guide, Art direction (photo và video); Sinh Vũ, mô tả dịch vụ R1 Nhiếp ảnh thương hiệu (kinh nghiệm thực hành nội bộ).
Câu hỏi thường gặp
Có bộ nhận diện rồi, có cần làm thêm cẩm nang hình ảnh riêng không?
Có. Bộ nhận diện quy định màu sắc, font và logo, nhưng thường không đủ chi tiết để người chụp ảnh biết nên dùng ánh sáng cứng hay mềm, nền màu gì, hay mức retouch (chỉnh sửa hậu kỳ) đến đâu. Cẩm nang hình ảnh bổ sung phần đó, biến nhận diện thành chỉ dẫn có thể thực thi được trên trường quay.
Kho ảnh cũ đã lệch tông, giờ phải làm gì?
Có hai việc cần làm song song: cân màu lại toàn bộ kho ảnh về một chuẩn chung, và viết cẩm nang hình ảnh để các đợt chụp sau không lặp lại vòng lặp cũ. Ảnh quá lệch hoặc không thể cứu nên được chụp bù thay vì cố kéo về tông bằng hậu kỳ, vì kéo quá tay thường làm hỏng chất lượng tệp.