Ngoài trời và trong nhà: ba trục khác biệt cần biết trước khi thiết kế

Câu hỏi này nghe đơn giản nhưng thực ra chạm vào điểm mà nhiều đơn vị tổ chức bỏ qua cho đến khi gặp sự cố trên hiện trường. Ngoài trời và trong nhà không chỉ là hai địa điểm khác nhau, mà là hai bài toán kỹ thuật khác nhau hoàn toàn. Và bài toán kỹ thuật phải được giải trước, rồi thiết kế thị giác mới đi theo sau.

Trục thứ nhất: an toàn kết cấu

Đây là điểm khác biệt lớn nhất và không thể thương lượng. Kết cấu tạm ngoài trời phải chịu tải gió, và tải gió là thứ không thể đoán bằng mắt thường trên hiện trường. Theo The Purple Guide về kết cấu tạm tháo lắp, kết cấu ngoài trời phải được neo giữ tương ứng với xếp hạng gió của địa điểm, và điều kiện gió cần được theo dõi bằng máy đo tốc độ gió trong suốt quá trình dựng và vận hành sự kiện. Khi tốc độ gió chạm ngưỡng nguy hiểm, có hành động cụ thể cần thực hiện, không chờ đánh giá bằng cảm quan.

ANSI E1.21-2024 về kết cấu tạm cho sự kiện ngoài trời đặt ra tiêu chuẩn tối thiểu về thiết kế chịu lực cho các hạng mục dựng ngoài trời. Đây là ràng buộc pháp lý và an toàn công cộng, không phải khuyến nghị tự nguyện. Cơ quan quản lý an toàn có thể yêu cầu kiểm định trước khi cho phép vận hành.

Trong nhà không có tải gió, nhưng có ràng buộc khác: tải trọng sàn, hệ thống treo từ trần, lối thoát hiểm và an toàn cháy nổ theo quy định của tòa nhà. Hai môi trường, hai bộ ràng buộc, không thể dùng chung một giải pháp kết cấu.

Vật liệu: chịu được thời tiết hay chịu được ánh mắt

Trong nhà, tiêu chí vật liệu thiên về chất cảm (texture) và độ hoàn thiện bề mặt. Người xem đứng gần, ánh sáng ổn định, vật liệu cao cấp phát huy được ưu thế.

Ngoài trời, câu hỏi đầu tiên không phải "nhìn đẹp không" mà là "tồn tại được không". Tia UV làm phai màu vật liệu sau vài buổi phơi nắng nếu không chọn loại chống UV. Mưa làm hỏng bề mặt in nếu không có lớp phủ chống thấm. Gió đi qua bề mặt kín sẽ tạo lực cản lớn, nên vật liệu ngoài trời thường cần thiết kế để cho gió xuyên qua hoặc có cơ chế xả áp.

Ánh sáng: kiểm soát được hay phải thích nghi

Trong nhà, ánh sáng là công cụ thiết kế. Anh Chị quyết định được cường độ, màu sắc, góc chiếu và thời điểm bật tắt. Thiết kế nhìn như thế nào khi demo thì gần như giữ nguyên khi thi công xong.

Ngoài trời, ánh sáng là biến số. Buổi sáng sớm, giữa trưa và chiều tà cho ra ba bức ảnh hoàn toàn khác nhau của cùng một backdrop. Màu in nhìn đúng trong studio có thể bị lệch khi ra nắng trực tiếp. Thiết kế cần được kiểm tra ở nhiều điều kiện ánh sáng khác nhau, không chỉ nhìn trên màn hình.

Kết cấu tạm ngoài trời phải được neo giữ tương ứng với xếp hạng gió của địa điểm. Điều kiện gió cần được theo dõi bằng thiết bị đo và phải có hành động cụ thể khi có nguy cơ bị thổi đổ.

The Purple Guide: Temporary Demountable Structures

Lỗi thường gặp khi chuyển thiết kế từ không gian này sang không gian kia

• Đem backdrop kín thiết kế cho trong nhà ra ngoài trời mà không tính lại kết cấu và neo giữ. Gặp gió giật thì đổ hoặc rách, và rủi ro không chỉ là hỏng vật liệu mà là an toàn cho người tham dự.
• Không theo dõi tốc độ gió trong quá trình dựng và vận hành, phó mặc cho cảm quan của người thi công.
• Chọn vật liệu theo tiêu chí thẩm mỹ của trong nhà, ra ngoài phơi nắng vài buổi là phai màu hoặc biến dạng.
• Không chuẩn bị phương án dự phòng thời tiết. Mưa hoặc gió lớn xuống là toàn bộ kịch bản vận hành vỡ, không có plan B để xử lý.
• Quên kiểm tra thiết kế ở điều kiện ánh sáng thực tế của địa điểm, thiết kế nhìn tốt buổi sáng lại chìm vào buổi chiều ngược sáng.

Góc nhìn của Sinh Vũ

Trong quy trình làm việc của Sinh Vũ, không gian thật được phỏng vấn ngay từ giai đoạn brief và concept. Nghĩa là câu hỏi "trong nhà hay ngoài trời" không phải câu hỏi cuối cùng mà là câu hỏi đầu tiên, vì nó quyết định toàn bộ hướng thiết kế kết cấu và vật liệu từ đó trở đi.

Quan điểm vận hành của Sinh Vũ: ngoài trời là bài toán an toàn trước, thẩm mỹ sau. Phần kết cấu và kiểm định an toàn ngoài trời là việc của đơn vị chuyên trách có chuyên môn về công trình tạm. Sinh Vũ phối hợp chặt với đơn vị đó để phần thị giác và thương hiệu được hiện thực hóa đúng trong khuôn ràng buộc kỹ thuật đã được kiểm định, không phải vượt qua hoặc bỏ qua ràng buộc đó.

Với sự kiện có cả khu trong nhà lẫn ngoài trời: Sinh Vũ tách tiêu chí kỹ thuật cho từng khu nhưng giữ concept thị giác thống nhất xuyên suốt. Khách đi từ ngoài vào trong vẫn nhận ra cùng một thương hiệu, dù giải pháp kỹ thuật ở hai khu hoàn toàn khác nhau.