Coaching hay workshop: tìm đúng nút thắt

Khi Anh/Chị hỏi "tôi cần coaching hay workshop?", câu hỏi thật sự phía sau là: nút thắt đang nằm ở đâu? Nếu Anh/Chị chưa tự rõ điều mình muốn, kéo cả đội vào phòng sẽ chỉ khuếch đại sự mơ hồ đó lên. Nếu Anh/Chị đã rõ nhưng cả đội đang hiểu mỗi người một kiểu, coach riêng một mình sẽ không giải quyết được sự lệch pha trong tổ chức. Hai hình thức phục vụ hai đơn vị thay đổi khác nhau, và chọn sai hình thức là lãng phí thời gian của tất cả mọi người.

Coaching là gì, workshop là gì

Coaching, theo định nghĩa của ICF (Liên đoàn Coaching Quốc tế), là quan hệ đối tác 1-1 trong đó người coach khơi gợi để chính khách tự tìm ra giải pháp và tối đa hóa tiềm năng của mình. Coach hỏi, không kê đơn. Mục tiêu là sự thay đổi bám rễ từ bên trong người sáng lập, không phải một bản kế hoạch bên ngoài áp vào. Nhịp thường là nhiều tuần, nhiều tháng.

Workshop là buổi làm việc nhóm có điều phối, nơi cả đội cùng xử lý một chủ đề, gỡ bất đồng, và ra quyết định trong cùng một không gian thời gian. Đơn vị làm việc là tập thể. Kết quả hữu hình thường ra trong ngày.

Cùng một bộ nguyên tắc điều phối có thể dùng để cầm một cuộc hội thoại 1-1 lẫn dẫn dắt một nhóm lớn, như Roger Schwarz chỉ ra trong The Skilled Facilitator. Điều thay đổi là quy mô của đơn vị làm việc, không phải bản chất của quá trình.

Khi nào chọn coaching

Anh/Chị nên bắt đầu bằng coaching nếu nhận ra mình trong một trong các tình huống sau:

• Nút thắt là sự rõ ràng của chính Anh/Chị: Anh/Chị biết có vấn đề nhưng chưa thể đặt tên cho nó, hoặc cứ ra quyết định rồi lại rút lại.
• Cần thay đổi cách lãnh đạo, không chỉ thay đổi kế hoạch. Đây là quá trình cần thời gian, không ra được trong một buổi.
• Vấn đề có tính riêng tư, không tiện hoặc không cần thiết phải bàn trước cả đội.
• Anh/Chị cần người đồng hành để giữ nhịp cam kết, không chỉ tư vấn một lần rồi thôi.

Khi nào chọn workshop

Workshop phù hợp khi vấn đề đã vượt khỏi một cá nhân và cần sự đồng thuận của nhóm:

• Nhiều người phải cùng hiểu và cùng chốt một hướng đi, ví dụ định vị thương hiệu, ưu tiên năm tới, cách phân vai trong đội.
• Có bất đồng hoặc hiểu lệch giữa các thành viên cần được giải quyết công khai trong phòng.
• Anh/Chị đã đủ rõ điều mình muốn và cần đội cùng đến đó với mình.

Lỗi thường gặp

Sinh Vũ gặp ba lỗi này lặp đi lặp lại:

• Kéo cả đội vào workshop trong khi người sáng lập chưa tự quyết được. Cả đội tranh luận sôi nổi, nhưng cuối ngày người sáng lập vẫn không chốt được vì bản thân họ chưa rõ. Workshop trở thành buổi hội ý không kết quả.
• Coach riêng người sáng lập rồi mong đội tự đồng bộ theo. Người sáng lập ra về với tư duy mới, nhưng cả đội không biết gì đã thay đổi. Khoảng cách giữa sáng lập và đội thực ra tăng lên.
• Kỳ vọng một buổi workshop thay được nhiều tháng trưởng thành của cá nhân. Workshop tạo ra đồng thuận trong thời gian ngắn, nhưng không tạo ra năng lực lãnh đạo. Đó là việc khác.

Góc nhìn của Sinh Vũ

Sinh Vũ có cả hai hình thức: founder coaching (kèm cặp người sáng lập) theo chuỗi buổi 1-1 mỗi hai tuần, và workshop điều phối cho cả đội khi đội cần cùng chốt.

Thực tế, hai hình thức này thường bổ trợ nhau theo thứ tự. Sinh Vũ thường đề nghị coach người sáng lập trước để họ thật sự rõ điều mình muốn, rồi mới dẫn cả đội vào workshop để cùng đi đến quyết định đó. Nếu làm ngược, đội chốt xong nhưng người sáng lập rút lại, toàn bộ công sức sẽ đổ.

Coaching là quan hệ đối tác khơi gợi để chính khách tự tối đa hóa tiềm năng và tìm ra giải pháp của mình.

ICF, International Coaching Federation

Điều Sinh Vũ luôn hỏi trước khi đề nghị bất kỳ hình thức nào: Nút thắt thật sự đang nằm ở đâu, trong đầu Anh/Chị hay trong phòng họp với đội? Câu trả lời cho câu hỏi đó gần như quyết định tất cả.