Làm một tài liệu hay trọn bộ ngay từ đầu?

Câu hỏi này Sinh Vũ gặp thường xuyên, đặc biệt với những Anh Chị chuẩn bị gọi vốn hoặc mở rộng đối tác. Câu trả lời không nằm ở chỗ cái nào "tốt hơn", mà nằm ở chỗ Anh Chị đang giải bao nhiêu tình huống và câu chuyện lõi đã chắc chưa.

Hai câu hỏi cần trả lời trước tiên

Trước khi quyết định, Anh Chị cần tự trả lời hai điều:

• Anh Chị đang cần tài liệu cho một tình huống đơn lẻ (một buổi thuyết trình, một vòng gọi vốn) hay cho nhiều tình huống diễn ra trong cùng một chu kỳ?
• Câu chuyện lõi của thương hiệu đã được chốt chưa, hay vẫn còn đang điều chỉnh?

Nếu câu trả lời là "một tình huống" và "chưa chắc", làm một tài liệu trước là lựa chọn hợp lý hơn. Nếu câu trả lời là "nhiều tình huống" và "đã chắc", đầu tư trọn bộ ngay mới thật sự có lợi.

Khi nào chọn từng bước

Làm một tài liệu trước phù hợp khi:

• Anh Chị có một deadline cụ thể và gần, ví dụ một buổi pitching (thuyết trình kêu gọi đầu tư) tuần tới.
• Ngân sách trong quý này chỉ cho phép đến đó.
• Đây là lần đầu làm việc với một studio và Anh Chị muốn thấy cách làm việc trước khi cam kết lớn hơn.
• Câu chuyện lõi còn có khả năng thay đổi sau khi thị trường phản hồi.

Trong trường hợp này, tập trung vào đúng thứ cần cho giai đoạn trước. Theo khung của Sequoia Capital, một bộ tài liệu cho vòng gọi vốn thực ra chỉ cần vài loại lõi, không phải tất cả mọi thứ có thể nghĩ ra.

Khi nào đầu tư trọn bộ ngay

Trọn bộ đáng làm ngay khi hội đủ ba điều:

• Anh Chị cần từ hai đến ba đầu ra khác nhau cho cùng một chu kỳ, ví dụ pitch deck (bộ slide gọi vốn), information memorandum (tài liệu thông tin chi tiết cho nhà đầu tư), và one-pager (tờ tóm tắt một trang).
• Câu chuyện lõi đã được chốt và ổn định.
• Anh Chị muốn có một bản mẫu gốc (master template) để đội nội bộ tự dựng thêm tài liệu về sau mà không cần thuê lại từ đầu.

Lý do trọn bộ được chiết khấu không phải vì studio bán thêm cho rẻ. Các tài liệu trong cùng một bộ dùng chung một câu chuyện lõi và một bản mẫu gốc, nên chi phí biên cho mỗi tài liệu tiếp theo thấp hơn. Anh Chị được lợi ở sự đồng nhất, không chỉ ở giá.

Lỗi thường gặp

• Ôm trọn bộ vì "làm luôn cho tiện", rồi phần lớn tài liệu nằm im không dùng tới trong nhiều tháng.
• Làm rời từng tài liệu ở các thời điểm khác nhau, kết quả về hình thức và giọng văn không đồng nhất.
• Bỏ qua bản mẫu gốc, sau này mỗi lần cần thêm một tài liệu lại phải thuê và brief lại từ đầu.
• Đầu tư trọn bộ khi câu chuyện lõi còn chưa được chốt, dẫn đến làm lại toàn bộ sau khi định vị thay đổi.

Góc nhìn của Sinh Vũ

Sinh Vũ làm việc theo nguyên tắc: khóa câu chuyện lõi trước, rồi mới tỏa ra từng tài liệu. Vì vậy, trọn bộ chỉ thật sự có giá trị khi câu chuyện đã chắc, không phải khi Anh Chị chỉ muốn làm cho xong nhiều thứ cùng lúc.

Với khách lần đầu, Sinh Vũ thường khuyên bắt đầu từ một tài liệu chủ lực, để Anh Chị thấy cách làm việc, thấy câu chuyện được dựng như thế nào, rồi mới bàn tới bản mẫu gốc và các đầu ra còn lại. Đây không phải cách bán từng bước, mà là cách để Anh Chị ra quyết định tiếp theo với đủ thông tin.

Làm đúng thứ cần cho giai đoạn này, tránh dựng thứ chưa dùng tới.

Sequoia Capital, Pitch Deck Template

Nếu Anh Chị đang ở giữa hai lựa chọn và ngân sách có giới hạn, có một đường trung gian: làm tài liệu chủ lực cộng thêm một bản mẫu gốc, các bản còn lại để đội tự dựng theo mẫu. Anh Chị kiểm soát được chi phí mà vẫn đảm bảo đồng nhất về sau.