Board deck và pitch deck: hai loại khác gốc
Cùng là slide về công ty, nhưng một cái để mở cửa, một cái để điều hành, nên không thể dùng chung.
Slide gọi vốn (pitch deck) được làm để bán phần sáng của công ty cho nhà đầu tư chưa quen, mục tiêu là gây hứng thú và mở cuộc. Slide hội đồng quản trị (board deck) nói với những người đã rót tiền và đã ở trong công ty, nên phải trung thực nhìn thẳng vào khó khăn, đặt số liệu so với mục tiêu đã cam kết, và nêu rõ chỗ cần hội đồng giúp. Dùng nhầm hai loại này là một trong những lỗi phổ biến nhất mà Sinh Vũ gặp khi tư vấn tài liệu cho doanh nghiệp.
- họp hội đồng (board) định kỳ
- tiếp cận nhà đầu tư mới
- không dùng lại deck gọi vốn cho họp
- bê nguyên deck gọi vốn vào họp hội đồng
- giấu tin xấu với hội đồng
Sinh Vũ gặp tình huống này khá thường: một founder mang đúng deck gọi vốn vào cuộc họp hội đồng quản trị, cập nhật vài con số, rồi trình bày y như đang thuyết phục nhà đầu tư mới. Hội đồng ngồi nghe, gật đầu lịch sự, nhưng ra về mà không giúp được gì. Lý do không phải vì công ty thiếu vấn đề, mà vì tài liệu không cho phép họ thấy vấn đề đó.
Khác nhau ở người đọc
Đây là gốc rễ của mọi sự khác biệt. Pitch deck (slide gọi vốn) hướng đến nhà đầu tư chưa biết công ty Anh Chị là ai. Họ cần được thuyết phục rằng đây là cơ hội đáng để tìm hiểu thêm. Vì vậy pitch deck được dựng để nêu bật thị trường hấp dẫn, tầm nhìn lớn, và những điểm sáng của đội ngũ lẫn sản phẩm.
Board deck (slide hội đồng quản trị) hướng đến những người đã rót tiền, đã ngồi trong công ty và đã biết nội tình. Họ không cần được thuyết phục nữa. Họ cần thông tin thật để đưa ra quyết định đúng và hỗ trợ đội điều hành đúng chỗ. Nếu Anh Chị vẫn dùng giọng "bán hàng" trước những người này, họ sẽ mất niềm tin thay vì được củng cố.
Khác nhau ở mục đích
Pitch deck: Mở cuộc. Tạo hứng thú. Dẫn dắt nhà đầu tư từ "chưa biết" đến "muốn gặp lại". Tần suất: làm theo từng vòng gọi vốn, không dùng thường xuyên.
Board deck: Điều hành cuộc họp. Xin quyết định. Báo cáo tiến độ so với cam kết. Tần suất: làm định kỳ mỗi kỳ họp, nên có bản mẫu để đội chỉ cập nhật số liệu là dùng được.
Khác nhau ở nội dung cốt lõi
Pitch deck kể bức tranh lớn: thị trường bao nhiêu, vấn đề khách hàng đang gặp, giải pháp của công ty, lợi thế cạnh tranh, và kế hoạch dùng vốn. Nội dung nghiêng về tương lai và tiềm năng.
Board deck đứng ở hiện tại và nhìn thẳng: tài chính và dự phóng cập nhật, các chỉ số (metrics, tức thước đo vận hành) so sánh với mục tiêu đã cam kết từ kỳ trước, sơ đồ tổ chức, lộ trình sản phẩm, và quan trọng nhất là một mục rõ ràng nêu những gì đang khó và cần hội đồng giúp. Theo Bain Capital Ventures, mục cuối này là lý do chính để họp, nhưng lại là phần nhiều người bỏ sót nhất.
Board deck không nhằm liệt kê điểm tốt. Nó nhìn thẳng vào thách thức mà không tô hồng, và nói rõ chỗ cần hội đồng giúp.
Visible.vc; Alejandro Cremades
Lỗi thường gặp
- Bê nguyên pitch deck vào họp hội đồng: Hội đồng đã biết rõ nội tình, sẽ cảm thấy bị "bán" lại. Mất thời gian và mất niềm tin.
- Giấu tin xấu: Hội đồng không thể giúp đúng chỗ nếu không biết chỗ nào đang khó. Che giấu không bảo vệ được ai, chỉ làm chậm việc xử lý.
- Slide dày số nhưng không nêu yêu cầu: Nhiều số mà không rõ muốn hội đồng quyết gì, buổi họp sẽ tan mà không có kết quả.
- Gửi tài liệu ngay tại buổi họp: Sequoia Capital khuyến nghị gửi board deck trước để thành viên đọc qua, dành toàn bộ thời gian họp cho thảo luận. Gửi tại chỗ thì cả buổi trôi vào đọc slide.
Góc nhìn của Sinh Vũ
Khi Sinh Vũ dựng board deck cho khách hàng, điểm tập trung không phải là làm slide đẹp, mà là xây bản mẫu dùng được định kỳ: mỗi kỳ họp, đội chỉ cần cập nhật số liệu vào khung có sẵn là chạy được. Điều này tiết kiệm thời gian chuẩn bị và giữ nhất quán qua các kỳ, giúp hội đồng so sánh dễ hơn.
Khung đó đặt hai thứ lên rõ: chỉ số so với mục tiêu đã cam kết, và mục cần hỗ trợ. Không chỉ khoe điểm sáng. Phần nội dung số liệu do đội Anh Chị nắm và duyệt. Sinh Vũ lo phần khung trình bày để hội đồng quét nhanh và buổi họp trúng việc.
Checklist quyết định
Chủ đề: Slide hội đồng quản trị khác slide gọi vốn ở điểm nào. Cẩm nang Sinh Vũ, sinhvu.com
Bấm chọn từng mục Anh / Chị thấy đúng, rồi bấm in hoặc lưu thành PDF để mang theo.
Nếu Anh / Chị đánh dấu phần lớn ở nhóm dấu hiệu trên, đây là lúc nên trao đổi kỹ hơn. Sinh Vũ có thể cùng Anh / Chị soi lại và đề xuất hướng đi.
Nguồn tham khảo
Preparing a Board Deck, Sequoia Capital; Guide to Creating an Effective Board Meeting Deck, Bain Capital Ventures; How to Create a Board Deck, Visible.vc.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể lấy deck gọi vốn cũ, cập nhật số và dùng cho họp hội đồng không?
Không nên. Deck gọi vốn được dựng để nêu bật điểm mạnh và tạo hứng thú cho người chưa biết công ty. Hội đồng đã biết nội tình, nên họ cần sự thật vận hành, đặc biệt là những chỗ đang khó và cần hỗ trợ. Mang deck gọi vốn vào họp hội đồng sẽ khiến họ cảm thấy bị 'bán' lại, mất niềm tin thay vì được củng cố.
Board deck cần có những phần gì?
Theo Bain Capital Ventures, một board deck đủ dùng thường gồm: tổng quan ngắn từ người sáng lập, tài chính và dự phóng cập nhật, các chỉ số (metrics) so với mục tiêu đã đặt, sơ đồ tổ chức và lộ trình sản phẩm, và một mục rõ ràng nêu những gì cần hội đồng quyết định hoặc hỗ trợ. Phần cuối cùng là phần nhiều người bỏ sót nhất, nhưng lại là lý do chính để họp.
Nên gửi board deck trước hay mang đến buổi họp?
Gửi trước. Sequoia Capital khuyến nghị gửi board deck trước buổi họp để thành viên hội đồng đọc qua, dành toàn bộ thời gian họp cho thảo luận thay vì đọc slide tại chỗ. Gửi ngay tại buổi họp là một trong những lỗi phổ biến nhất, cả buổi sẽ trôi vào việc đọc thay vì quyết định.