Trình bày số liệu tài chính VAS và IFRS song song thế nào

Khi doanh nghiệp vừa phải nộp báo cáo cho cơ quan thuế và ngân hàng trong nước theo VAS (Chuẩn mực kế toán Việt Nam), vừa phải trình nhà đầu tư hoặc tập đoàn mẹ theo IFRS (Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế), câu hỏi thực tế là: đặt hai bộ số này lên cùng một tài liệu như thế nào để không ai hiểu nhầm. Câu trả lời ngắn: tách rõ, ghi nhãn đầy đủ, và dùng bảng đối chiếu để giải thích chênh lệch. Đây là nguyên tắc trình bày, không phải nguyên tắc kế toán. Phần kế toán thuộc về phòng tài chính và kiểm toán của Anh Chị.

Vì sao hai chuẩn cho số khác nhau

VAS và IFRS xử lý một số khoản mục theo logic khác nhau, ví dụ cách ghi nhận doanh thu, cách khấu hao tài sản, hay cách hạch toán hợp đồng thuê. Kết quả là cùng một doanh nghiệp, cùng một kỳ, lợi nhuận theo VAS và lợi nhuận theo IFRS có thể chênh nhau mà không có gì sai. Vấn đề xảy ra khi người đọc không biết họ đang nhìn số theo chuẩn nào, hoặc khi hai chuẩn bị trộn vào cùng một bảng. Lúc đó, ngay cả người đọc có chuyên môn cũng mất thời gian kiểm tra lại từ đầu.

Nguyên tắc tách và ghi nhãn

Cách làm được thông lệ báo cáo IFRS khuyến nghị và KPMG Vietnam cũng nhấn là: mỗi bộ số đứng trong phần riêng của mình, không chia sẻ cột với bộ số còn lại. Mỗi bảng cần ghi rõ ít nhất hai thông tin ngay trên tiêu đề hoặc ngay dưới tên bảng:

• Chuẩn áp dụng: VAS hay IFRS
• Kỳ báo cáo và ngày kết thúc kỳ

Thông tin này không phải chú thích nhỏ ở cuối trang mà phải xuất hiện ở nơi mắt người đọc nhìn vào đầu tiên. Khi so sánh nhiều năm, mỗi cột vẫn cần ghi nhãn riêng vì có trường hợp chuẩn áp dụng thay đổi giữa các kỳ theo lộ trình bắt buộc.

Bảng đối chiếu: phần không thể bỏ

Nhà đầu tư nước ngoài hoặc đối tác quen IFRS sẽ đặt câu hỏi ngay khi thấy lợi nhuận theo hai chuẩn khác nhau. Nếu không có giải thích, họ sẽ tự đặt câu hỏi về chất lượng số liệu, không phải về sự khác biệt giữa hai chuẩn. Bảng đối chiếu (reconciliation) làm đúng một việc: liệt kê từng khoản điều chỉnh từ số VAS sang số IFRS kèm giải thích ngắn. Phần này do phòng tài chính cung cấp nội dung, studio trình bày theo định dạng nhất quán với phần còn lại của tài liệu.

Lỗi thường gặp khi trộn hai chuẩn

• Đặt cột VAS và cột IFRS cạnh nhau trong cùng một bảng không có phân vùng rõ, khiến người đọc tưởng đây là cùng cơ sở lập số.
• Không ghi kỳ báo cáo, dẫn đến so sánh nhầm giữa các năm khi chuẩn áp dụng thay đổi.
• Studio tự gõ lại số từ bản in cũ hoặc tự làm tròn, làm lệch số gốc mà phòng tài chính không phát hiện kịp trước khi phát hành.
• Bỏ phần đối chiếu vì muốn tài liệu ngắn gọn, kết quả nhà đầu tư phải hỏi lại và quá trình duyệt kéo dài.

Góc nhìn của Sinh Vũ

Sinh Vũ đặt ranh giới rõ ở đây: studio không viết, không tính lại và không định nghĩa số liệu tài chính. Phần đó hoàn toàn thuộc phòng tài chính và kiểm toán. Việc của Sinh Vũ là làm cho khối số nặng trở nên dễ đọc, tách hai chuẩn thành hai lớp mạch lạc, ghi nhãn chuẩn và kỳ ở mọi bảng, và dựng bản mẫu (template) để mỗi kỳ báo cáo chỉ cần thay số mà không cần thiết kế lại từ đầu.

Ghi rõ cơ sở lập báo cáo trên từng bộ số để người đọc biết họ đang đọc theo chuẩn nào.

KPMG Vietnam, hướng dẫn lộ trình IFRS

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam đang tiếp tục chuyển theo Quyết định 345/QĐ-BTC và các thông tư hướng dẫn đi kèm. Mốc bắt buộc cho từng nhóm doanh nghiệp có thể thay đổi. Anh Chị nên xác nhận với kiểm toán về mốc áp dụng hiện hành cho doanh nghiệp của mình trước khi quyết định cấu trúc tài liệu, thay vì dựa vào một mốc cố định ghi trong tài liệu cũ.